Kinh nghiệm học tập tại Uni Mainz từ góc nhìn của một trợ giảng

0
3331

Mong rằng bài viết của mình sẽ giúp các bạn có thêm các thông tin hữu ích cho việc xây dựng cách học tập, làm việc hiệu quả trong môi trường giáo dục đại học. Tất nhiên, đây cũng chỉ là góc nhìn của cá nhân mình, dựa trên quá trình làm việc tại viện CNTT, Đại học JGU. Mình không chắc chắn rằng sẽ đúng với toàn bộ các ngành học khác cũng như toàn bộ các trường đại học. Nhưng hi vọng là qua một ví dụ cụ thể, các bạn sẽ có được những hình dung chung về quá trình học tập trong một trường đại học Đức. Nếu cần trao đổi thêm về những gì mình trình bày trong bài viết, cũng như những thông tin liên quan đến cuộc sống và học tập  tại thành phố Mainz, các bạn có thể tham gia và đặt câu hỏi tại group của Hội sinh viên Việt Nam tại Mainz theo đường link sau nhé:

Group trao đổi: https://www.facebook.com/groups/svvnmainz/

Fanpage: https://www.facebook.com/svvnmainz/

 

1. Tổng quan về học kì của một trường Đại học Đức

Đại học ở Đức không chia thành năm học như ở Việt Nam mà một năm sẽ có hai học kì: học kì Mùa hè (HKMH, Sommersemester, bắt đầu từ tháng 4) và học kì Mùa đông (HKMĐ, Wintersemester, bắt đầu từ tháng 10). Thông thường mỗi học kì sẽ bao gồm 3 giai đoạn:

  • Giai đoạn chuẩn bị: Khoảng 2 tuần đầu là dành cho việc chuẩn bị (ví dụ để sinh viên đăng kí môn học v.v.). Trong giai đoạn này, sinh viên cũng có thể tham gia những môn học bổ trợ thêm kiến thức cần lúc học (ví dụ để bổ sung kiến thức về toán thì có thể đăng kí học môn Mathe-Brückenkurs für Mathematiker und Informatiker).
  • Giai đoạn chính: Khoảng 15 đến 18 tuần tiếp theo là giai đoạn học và thi kết thúc các môn học chính.
  • Giai đoạn cuối học kì: Khoảng 6 tuần cuối (từ giữa tháng 8 đến hết tháng 9 đối với HKMH và từ giữa tháng 2 đến hết tháng 3 đối với HKMĐ). Đây có thể coi là giai đoạn “nghỉ cuối học kì”. Lưu ý rằng cũng có thể có một vài môn thi được tổ chức vào giai đoạn này, tùy theo kế hoạch của giáo sư. Bên cạnh đó, các môn thực hành (Praktikum) thường là sẽ được tổ chức vào giai đoạn này hoặc Giai đoạn chuẩn bị để không làm ảnh hưởng đến các môn học chính. 

Thời gian học các môn chính của một học kì thường kéo dài trong vòng 15 tuần. Đối với các môn cơ bản thì sẽ có khoảng 12 đến 14 tiết học ở giảng đường lớn (Vorlesung, mỗi tiết 2 giờ), tương ứng với đó là 12 đến 13 giờ chữa bài tập (Übung). Kì thi thường bắt đầu sau tiết học cuối cùng 2 tuần. Đối với các môn chuyên ngành thì thời gian học chính có thể ngắn hơn và thi cũng sớm hơn. Nói chung khi bước vào Giai đoạn chính thì mọi thứ sẽ như một cỗ máy đã được bấm nút khởi động, mọi việc vận hành một cách tự động, học sinh và giảng viên đều căng sức ra học tập và làm việc cho đến khi kết thúc kì thi.

2. Lập kế hoạch chi tiết

Trong quá trình tiếp xúc và làm việc với các em sinh viên, mình thấy rằng việc lập lịch và quản lý thời gian luôn là ưu tiên hàng đầu. Ví dụ, mình gặp sinh viên để trao đổi, khi mình hỏi các  em ý về thời gian cho lần gặp tiếp theo, các em ý thường mở điện thoại xem thời gian biểu cá nhân rất cẩn thận rồi mới trả lời. Khi đã thống nhất thời gian là họ ghi luôn vào máy. Bản thân mình cũng vậy, mình thường sử dụng một tấm lịch to dán lên tường cho cả năm đồng thời kèm theo một lịch để bàn để sắp xếp các cuộc hẹn. Tại Đức, việc lập kế hoạch, thời gian biểu chi tiết cho một vài tháng là chuyện hiển nhiên.

Một trong những điều mình thấy là khi lập lịch học, sinh viên bên này luôn có xu hướng “cố gắng có một ngày không cần đến trường”. Nghĩa là toàn bộ các bài giảng và giờ chữa bài tập đều được dồn vào 4 ngày trong tuần. Một ngày còn lại có thể là đi làm thêm, hoặc đơn giản là vì nhà của họ ở khá xa trường, mỗi lần đi lại mất cả tiếng đồng hồ nên hôm đó họ sẽ học và nghỉ ngơi ở nhà (ở Đức giao thông công cộng phát triển và có nhiều hỗ trợ về đi lại, nên việc một sinh viên sống hoặc trọ ở những vùng khá xa trường học không phải là hiếm).

Thông thường, các môn chuyên ngành lớp nhỏ nên giờ chữa bài tập là cố định, còn lại các môn cơ bản lớp có nhiều sinh viên nên sẽ chia thành nhiều nhóm chữa bài tập. Khoảng một hoặc hai tuần đầu của Giai đoạn chính là thời điểm sinh viên đăng kí vào các nhóm chữa bài tập này. Đối với những bạn sinh viên mới phải học nhiều môn cơ bản thì giai đoạn này cần phải tích cực và chủ động vừa lên kế hoạch dự kiến cho cả học kì, vừa phải để ý các thông báo về thời gian đăng kí để có thể chọn được những khoảng thời gian phù hợp nhất. Mình thấy điều này khá quan trọng, và đôi khi, các bạn sinh viên học kì đầu chưa có kinh nghiệm nên còn đắn đo cân nhắc hoặc đơn giản là chưa biết lập kế hoạch nên lúc quyết định đăng kí thì không còn chỗ nữa. Khi đó, bạn sẽ phải chọn những khoảng thời gian không phù hợp, dẫn đến việc không có một thời gian biểu tối ưu cho cả học kì. Bản thân mình cũng có dịp tiếp xúc và làm việc với sinh viên kì 4-6 và nhận thấy rằng, chỉ sau Giai đoạn chuẩn bị là họ đã lập xong thời gian biểu cố định cho cả học kì và thường không có thêm bất kì thay đổi gì nữa.

3. Học suốt cả học kì, đặc biệt là qua việc làm bài và tham dự giờ chữa bài tập

Một trong những điều đặc biệt nhất ở Đại học Đức là việc chấm và chữa bài tập tuần được tổ chức rất chặt chẽ và hiệu quả. Hàng tuần, bên cạnh việc nghe giảng, sinh viên sẽ phải làm và nộp bài tập tuần. Kết quả bài tập tuần là tiêu chí chính để quyết định xem sinh viên có được tham dự kì thi kết thúc môn hay không. Bên cạnh đó, trong giờ chữa bài tập cũng sẽ điểm danh và sinh viên không được phép vắng mặt quá nhiều. Với những môn học cơ bản, một giảng đường có thể có tới 200 sinh viên, nhưng buổi chữa bài tập sau đó đều được chia thành các nhóm nhỏ khoảng 20-30 người để đảm bảo hiệu quả việc chấm và chữa bài tập. Phụ trách các nhóm thường là các sinh viên khóa trên (những người đã hoàn thành môn học với kết quả tốt) và được gọi là các HiWi (Hilfswissenschaftler).

Qua quá trình làm trợ giảng, mình nhận ra một điều rằng người học chỉ thực sự hiểu vấn đề được giảng khi tự làm được các bài tập tương ứng”. Có lẽ, việc tổ chức rất tốt hệ thống chấm và chữa bài tập tuần là một trong những lí do chính đem lại hiệu quả cho nền giáo dục đại học ở Đức. Việc này cũng khiến cho sinh viên phải học thực sự và làm việc chăm chỉ trong suốt cả học kì, chứ không phải chỉ “cắm đầu vào học” vài ngày trước khi thi. Một sinh viên làm bài tập tuần nghiêm túc thường sẽ không gặp quá nhiều khó khăn để thi qua (việc được điểm cao hay không thì còn phụ thuộc vào một số yếu tố khác như tâm lí trong phòng thi, cách làm bài thi và đôi khi cả yếu tố may mắn), còn ngược lại thì hầu như rất khó có thể vượt qua được kì thi kết thúc môn học.

4. Tận dụng tối đa các điều kiện vật chất và hỗ trợ từ phía nhà trường

Một đặc điểm của JGU, (và có lẽ là của mọi trường đại học ở Đức), là trường mở cửa quanh năm. Lúc nào bạn cũng có thể sử dụng các cơ sở vật chất của trường như: thư viện, phòng máy tính, nhà ăn sinh viên, v.v. Chỉ cần bạn muốn học thì lúc nào cũng có thể tìm được một môi trường, một không gian phục vụ cho học tập.

Ở Đức, khoảng cách giữa sinh viên và những người hướng dẫn, giảng dạy khá “gần”. Đặc biệt là đối với các HiWi phụ trách việc chấm và chữa bài tập, sinh viên có thể đặt câu hỏi và tranh luận, trao đổi rất thoải mái và bình đẳng. Vì vâỵ, mình khuyên các bạn nên mạnh dạn đặt câu hỏi và trao đổi bất cứ điều gì liên quan đến môn học, vì đó là quyền lợi của các bạn.

Sau mỗi kì thi, mọi môn thi đều sẽ có buổi Klausureinsicht để sinh viên có thể xem bài thi của mình đã được chấm như thế nào. Mình cũng khuyên các bạn là nên tận dụng các buổi Klausureinsicht, bất kể là điểm của bạn cao hay thấp, để kiểm tra xem bài thi có được chấm đúng không và có thể rút ra những kinh nghiệm để chuẩn bị cho việc thi lại nếu bạn không thi qua.

5. Có cái nhìn dài hơi, không nên quá đặt nặng việc ra trường sau 3 năm

Hồi mới làm việc ở Đức, mình hay hỏi sinh viên là học năm mấy, vì mình vẫn nghĩ đến việc học 3 năm là ra trường (đối với hệ cử nhân, bachelor). Nhưng sau này, mình thấy rằng nếu muốn biết được sinh viên nào sắp ra trường thì tốt nhất là nên hỏi “bao giờ thì viết luận văn?. Thường sinh viên bên này không quá mang nặng tư tưởng phải ra trường sau đúng 3 năm. Họ sẽ có cái nhìn dài hơi hơn, ví dụ có kì, họ chỉ đăng kí học một môn và dành thời gian để đi thực tập hoặc làm HiWi (và sẽ hoàn thành chương trình cử nhân sau 7 học kì); Cũng có thể họ chọn các môn học phù hợp để sau 8 hoặc 9 học kì, họ sẽ có được 2 bachelor (một về Toán và một về Tin chẳng hạn). Thế nên, học ở Đức thì có thể một sinh viên hệ cử nhân sẽ ra trường muộn hơn so với thời gian học tiêu chuẩn (6 kì), nhưng khi đó thì CV của họ sẽ rất hoàn chỉnh với đủ các kiến thức, kinh nghiệm thực tập, kinh nghiệm hoạt động xã hội phù hợp với vị trí công việc họ muốn ứng tuyển. Nếu chỉ cắm cúi học trong 3 năm, thì e rằng sau khi ra trường, CV sẽ chỉ toàn là các gạch đầu dòng liên quan đến môn học và nội dung học, các kinh nghiệm thực tế sẽ không có gì, và chắc chắn là khả năng cạnh tranh sẽ không cao.

Lưu ý:

  • Bạn nên hỏi những người làm công tác phụ trách học tập ở khoa, viện để nhận thêm tư vấn về việc lập kế hoạch học tập cho phù hợp, cũng như giới hạn tối đa về số học kì mà sinh viên phải hoàn thành chương trình học.
  • Trong phần này mình lấy những ví dụ về mốc thời gian là dựa trên bậc học cử nhân, nhưng những kinh nghiệm này cũng có thể áp dụng cho cả những bậc học khác.

Khi viết luận văn tốt nghiệp cũng vậy. Về nguyên tắc, sau khi đã đăng kí với khoa, sinh viên có 3 tháng để hoàn thành luận văn bachelor hoặc 6 tháng cho luận văn master. Tuy nhiên, đa số sinh viên đã có cả một quá trình chuẩn bị trước khi chính thức đăng kí để xem đề tài này có khả thi, có phù hợp với mình không (thông qua công việc thực tập, làm project với giáo sư hoặc tự tìm hiểu thêm do sở thích). Thời gian thực tế sinh viên giành cho luận văn có thể dài hơn 3 tháng (hoặc 6 tháng) khá nhiều, và chất lượng luận văn luôn được bảo đảm ở mức khá cao.

Thông thường, khi ta đã đăng kí một môn học nào đó, thì tâm lí chung là ta sẽ theo đuổi đến cùng và hoàn thành ngay trong học kì. Nhưng đôi khi, cuộc sống không dễ dàng như ta nghĩ và trong suốt mấy tháng của kì học, không có gì đảm bảo là mọi việc luôn suôn sẻ, ví dụ như:

  • Bạn đăng kí một môn chuyên ngành, nhưng khi học một vài tuần đầu, bạn thấy kiến thức nền tảng của mình còn chưa đủ để có thể học và thi qua. Bạn có thể dừng không học nữa để dành thời gian cho các môn khác, cũng như có thể có được sự chuẩn bị tốt hơn để năm sau đăng kí học lại.
  • Bạn học một môn cơ bản và đã được quyền viết bài thi cuối kì. Nhưng đến cuối kì, các môn thi liên tiếp nhau và bạn thấy rằng mình khó có thể thi tốt toàn bộ. Bạn hoàn toàn có thể chờ đến đợt thi lại hoặc chờ đến năm sau mới thi. Tuy nhiên, ở đây cũng cần lưu ý là sau mỗi năm, chương trình học cũng có thể thay đổi ít nhiều nên tốt nhất thì chỉ nên hoãn thi đến đợt thi lại thôi, nếu hoãn đến năm sau thì bạn nên để ý và cập nhật những phần nội dung thay đổi để chuẩn bị thi cho tốt.

Biết buông bỏ nếu cần”, bên này chẳng ai cười ai về việc đó cả.  

Lưu ý: Trong phần 5, mình muốn nói rằng khi học ở Đức, ta không nên suốt ngày chỉ cắm cúi vào mỗi việc học với mục tiêu bằng mọi giá phải ra trường sau thời gian học tiêu chuẩn, mà nên chậm rãi hơn một chút để có thể bổ sung những kiến thức thực tế, cả về chuyên môn và kinh nghiệm sống, trải nghiệm xã hội. Qua đó, mình sẽ xác định rõ hơn về công việc phù hợp nhất với mình sau khi ra trường cũng như có được những sự chuẩn bị tốt nhất. Tất nhiên, quan điểm này không áp dụng với những bạn có ràng buộc về điều kiện học bổng hay kế hoạch tương lai cần phải hoàn thành chương trình học trong một khoảng thời gian nhất định.

Trần Tuấn Tú ( Hội sinh viên Việt Nam tại Mainz)

Cảm ơn một số bạn trong Hội sinh viên Việt Nam tại Mainz đã góp ý, bổ sung giúp mình hoàn thiện bài viết này.

Ngành CNTT ở Uni Mainz

 

Có bình loạn gì không? Comment ở đây