Hệ thống giáo dục ở Đức – Phần 1-Đường đến Gymnasium

0
288

Ở Đức, đi học là bắt buộc (Schulpflicht), trẻ em thì phải đến trường. Khác với Việt Nam là hệ 12 năm thì ở Đức chỉ bắt buộc học đến lớp 9 hoặc 10. Đức là đất nước liên bang, thế nên mỗi bang sẽ có thẩm quyền riêng và tự quyết định hệ thống giáo dục của Bang. Ngay cả trong cùng một Bang thì mỗi thành phố cũng có một chương trình giảng dạy riêng dù rằng nội dung giảng dạy, chương trình học là giống nhau. Chính vì thế ở Đức cũng không có bộ Sách Giáo Khoa (SGK) “tiêu chuẩn” được dùng cho cả nước như Việt Nam, mà mỗi trường sẽ tự quyết định cho học sinh dùng sách nào.

Ở Đức cũng có phân chia trường công (öffentliche Schule) và trường tư (private Schule). Trường công sẽ được hỗ trợ từ nhà nước vì thế trẻ em đi học hoàn toàn miễn phí, chỉ thi thoảng phụ huynh phải đóng những khoản rất nhỏ như quỹ lớp (Klassenkasse) hay đặt mua sách bài tập hoặc tiền cho các chuyến đi dã ngoại (Klassenfahrt/Ausflug)… Ngay cả SGK cũng được trường cho mượn chứ không phải mua. Còn ở trường tư dĩ nhiên phụ huynh phải chi trả học phí cho con em mình.

Trước khi vào lớp 1, đa số trẻ em đều sẽ đi nhà trẻ (Kita) và mẫu giáo (Kindergarten), ở đó trẻ sẽ được học ăn, học đi, học nói, học vẽ, học ứng xử… được chuẩn bị những điều cơ bản làm hành trang bước vào đời.

Khi tròn 6 tuổi, trẻ em sẽ bắt đầu vào lớp 1.

Để được vào lớp 1 các bé phải trải qua quá trình kiểm tra gắt gao về độ nhận thức lẫn thể chất, để đảm bảo rằng các bé hoàn toàn đủ tiêu chuẩn cho cuộc hành trình mới. Cuộc kiểm tra sẽ là một bài thi của trường với những kiến thức đúng với độ tuổi của bé, những điều bé đã được học ở nhà trẻ và một cuộc kiểm tra sức khỏe được thực hiện bởi bác sĩ của nhà nước, ở đó các bé sẽ được kiểm tra khả năng nghe, nói, nhìn, nhận biết và vận động. Những bé không may không đạt tiêu chuẩn sẽ được xếp vào lớp Null (lớp 0) để bồi dưỡng thêm kiến thức cho năm sau, những bé quá kém sẽ phải học lại mẫu giáo.

Trường cấp 1 (Grundschule)

còn được gọi là Primarstufe thường là từ lớp 1 đến lớp 4, có một vài trường hợp là đến lớp 6. Ở cấp 1 ngoài những kiến thức cơ bản, học sinh còn được học thêm những kĩ năng khác cần thiết trong cuộc sống như bơi lội, học lái xe đạp… học sinh cũng phải thi để lấy bằng nữa.

Sau cấp 1, các bậc phụ huynh phải quyết định xem con em mình sẽ đi tiếp con đường như thế nào, vì ở Đức bậc trung học (Sekundarstufe I) được phân ra nhiều loại trường với mức độ khác nhau để phù hợp với học lực của từng em. Ở Đức hệ thống điểm được tính từ 1 đến 6, trong đó điểm 1 là tốt nhất và tương tự điểm 6 là kém nhất. Các bậc phụ huynh có thể lựa chọn giữa các loại trường:

Hauptschule: học từ lớp 5 đến lớp 9

đây là loại trường dành cho học sinh có học lực trung bình và kém với bằng tốt nghiệp có giá trị thấp nhất. Ở đây cũng sẽ được học các môn như ở các trường khác nhưng với tốc độ chậm hơn và chú trọng nhiều vào thực hành. Các học sinh trường Hauptschule sau khi tốt nghiệp thường sẽ tiếp tục học nghề (Lehren). Trong quá trình học, nếu cảm thấy chương trình học quá dễ thì học sinh có thể chuyển sang Realschule để tiếp tục theo học.

Realschule:  học từ lớp 5 đến lớp 10

đây là trường dành cho học sinh có học lực khá. Ở đây học sinh sẽ được trang bị kiến thức cần thiết cho cuộc sống, ví dụ như môn Toán, Lý, Hóa, Tiếng Anh cũng như các môn kĩ năng mềm như tin học, cách gõ bàn phím bằng 10 ngón tay, cách viết văn bản, cách thuyết trình etc. Ngay từ những năm cấp 2 này học sinh đã bắt đầu được làm quen với các bài thuyết trình (Vortrag) và được tập thuyết trình trước cả lớp, dĩ nhiên là ở mức độ dễ, nhẹ nhàng. Ở năm lớp 9 hoặc 10 học sinh phải viết một bài tiểu luận (Hausarbeit/Jahresarbeit), học sinh tự chọn môn mình muốn viết, đề tài sẽ do giáo viên bộ môn đưa ra. Bài tiểu luận dài khoảng 10 trang (nếu Ad nhớ không nhầm), cũng phải có mục lục (Gliederung) và trích nguồn (Quelle), trong bài tiểu luận học sinh phải áp dụng những quy tắc khi viết văn bản đã được học… Sau lớp 10 học sinh sẽ trải qua kì thi tốt nghiệp và nhận bằng Mittlere Reife. Với tấm bằng này các bé có thể chọn hoặc là sẽ học nghề cao cấp (Ausbildung) hoặc chuyển sang Gymnasium để học tiếp và làm Abitur.

*1. Trong quá trình học ở Realschule, cụ thể sau lớp 6 phụ huynh sẽ được hỏi có muốn cho con em chuyển sang Gymnasium để học tiếp hay không. Giáo viên chủ nhiệm sẽ trực tiếp đưa ra lời khuyên cũng như ý kiến để phụ huynh. Những lời khuyên này được đúc kết từ nhận xét của các giáo viên bộ môn trong quá trình giảng dạy nên sẽ là rất đáng để suy ngẫm. Dĩ nhiên quyết định vẫn là ở phụ huynh và các bé.

NHƯNG nên nhớ rằng, trong quá trình học cấp 2 vẫn có cơ hội cho bé chuyển tiếp lên Gymnasium, hoặc là sau lớp 6 hoặc là sau lớp 10 vì thế không cần phải quá gượng ép và vội vàng ép con học Gymnasium ngay sau cấp 1 nếu bé chưa sẵn sàng. VÀ Gymnasium không phải là con đường duy nhất để lên Đại Học. Cái nãy sẽ nói rõ hơn ở phần sau.

*2. Có bạn sẽ đặt câu hỏi Lehre và Ausbildung khác nhau chỗ nào khi cả 2 đều là học nghề đúng không?

Lehren – handwerklicher Beruf: sẽ nghiêng về những công việc tay chân nhiều hơn, ví dụ như thợ sơn tường (Maler), thợ làm gỗ (Tischler/Schreiner)…

Ausbildung: mình sẽ gọi là học nghề cao cấp, tức là những ngành nghề sử dụng trí óc, ví dụ như kế toán (Büchführung), nghề gõ đầu trẻ (Erzieher/-in)…

Gymnasium: học từ lớp 5 đến lớp 12 hoặc 13 tùy bang

Đây là loại trường chuyên dành cho học sinh khá và giỏi. Ở Gymnasium sẽ chú trọng vào ngoại ngữ, các môn Toán, Lý Hóa, nói chung là thích hợp để sau này làm nghiên cứu. Những năm cuối ở Gymnasium, từ lớp 11 trở lên, học sinh không còn phải học tất cả các môn nữa mà chủ yếu chuyên sâu vào sở thích của mình. Điều đó có nghĩa là gì? Có nghĩa là học sinh có thể chọn môn mà mình muốn học để tiếp tục học chuyên sâu. Những năm học này còn được gọi là Kollegstufe – là những năm học chuẩn bị cho chương trình học Đại Học sau này và các môn học được chia ra làm 2 là: Leistungskurse và Grundkurse (môn chính và phụ). Nhưng môn chính sẽ được học chuyên sâu hơn với tần suất 6 tiết mỗi tuần và khi thi điểm số dĩ nhiên cũng được nhân lên mấy hệ. Leistungskurse thường là các môn như: Toán (Mathe), tiếng Đức (Deutsch), tiếng Anh (Englisch), còn các môn như: triết học (Reli/Philo), lịch sử & chính trị (Geschichte & Politik)… sẽ xếp vào Grundkurse.

*Cái này tất nhiên tùy vào quy định của mỗi trường chứ không có một khuôn mẫu nào được lập sẵn cả nhé!

Ở Kollegstufe học sinh cũng phải viết một bài luận giống ở Realschule vậy, đây được xem là thực hành trước trước khi vào Đại học cho đỡ bị bỡ ngỡ :D. Sau khi tốt nghiệp Gymnasium sẽ được cấp bằng allgemeine Abitur (bằng tú tài?!?) hay còn gọi là Hochschulreife. Đây chính là tấm vé để bước vào Đại Học.

*Đối với học sinh ở Gymnasium cũng tùy vào từng bang mà có phải thi tốt nghiệp sau lớp 10 hay không. Có bang học sinh chọn môn rồi ngang nhiên lên tiếp lớp 11, sau khi hoàn thành chương trình lớp 9 sẽ tự động có bằng của Hauptschule, tương tự sau lớp 10 sẽ là mittlere Reife. Nếu chẳng may trượt Abitur thì vẫn có cái bằng cấp 2 trong tay. Ở một vài bang thì học sinh vẫn phải thi (Prüfung) để được xét lên lớp 11 và làm Abitur. Nói chung là hệ thống giáo dục của Đức rất rắc rối nên bị chỉ trích rất nhiều.

Còn tiếp phần 2

Tác giả bài viết: Trương Hoàng Hải Yến 

Cấu trúc hệ thống giáo dục của Đức

Có bình loạn gì không? Comment ở đây